Branża lodowa ma się dobrze [analiza]

dr inż. Piotr Szajner

Zakład Badań Rynkowych

IERiGŻ-PIB

Sytuacja ekonomiczno-finansowa zakładów produkujących lody jest dobra. Produkcja charakteryzuje się wysoką rentownością. W analizowanym okresie zysk netto branży lodowej zwiększył się prawie trzyipółkrotnie do ok. 120 mln zł. Według danych IERiGŻ-PIB w 2016 r. współczynnik rentowności netto wyniósł 7,06% przychodów netto, wobec 4,25% średnio w przemyśle spożywczym. Rentowność kapitału własnego (ROE) w branży wynosiła średnio 15,32%. Przedsiębiorstwa sektora odznaczały się bezpieczną płynnością finansową (1,71), która mierzona jest relacją aktywów obrotowych do pasywów bieżących.

Procesowi restrukturyzacji branży lodowej towarzyszyła intensywna działalność inwestycyjna, którą ułatwiała dobra sytuacja finansowa zakładów. W latach 2003-2016 przedsiębiorstwa zainwestowały łącznie 533 mln zł, co przyczyniło się do modernizacji produkcji i poszerzenia oferty asortymentowej na rynku. Stopa inwestowania, która jest relacją nakładów inwestycyjnych do amortyzacji, wyniosła w 2016 r. 1,24. Przedsiębiorstwa znaczne środki finansowe przeznaczyły także na wprowadzenie obligatoryjnych systemów zarządzania jakością i bezpieczeństwa zdrowotnego. Nakłady inwestycyjne umożliwiły branży wzmocnienie pozycji konkurencyjnej zarówno na rynku krajowym jak i na rynkach zewnętrznych, co potwierdza rosnący eksport.

Tabela 1. Produkcja lodów w Polsce

Wyszczególnienie 2005 2010 2015 2016
Produkcja [tys. hl] 2116 2323 2648 2890
na zakład [tys. hl] 84,6 122,3 132,4 152,1
na zatrudnionego [hl] 587,8 611,3 679,0 672,1
Przychody ze sprzedaży [mln zł] 695,4 973,2 1349,5 1526,0
Liczba przedsiębiorstw* 25 19 20 19
Zatrudnienie [tys. osób] 3,6 3,8 3,9 4,3
Zysk netto [mln zł] 32,4 89,8 125,8 108,4
Nakłady inwestycyjne [mln zł] 49,5 46,1 39,7 49,7

* Przedsiębiorstwa które złożyły sprawozdanie F-01.

Źródło: Obliczenia własne, niepublikowane dane GUS.

Przemysł produkujący lody w Polsce charakteryzuje się wysoką koncentracją struktury podmiotowej. W literaturze ekonomicznej często stosowaną metodą oceny koncentracji jest wskaźnik C4, który odzwierciedla udział w obrotach rynkowych czterech największych producentów. Branża jest uznawana za skoncentrowaną, jeżeli wartość wskaźnika C4 przekracza 40%. Największym dostawcą lodów na rynek krajowy jest koncern Unilever (marka Algida), którego udział w rynku szacowany jest na ok. 35%. Duże udziały w rynku posiadają także: Koral (ok. 20%), Nestle Schoeller (ok. 8%), Grycan (ok.8%) oraz R&R Ice Cream Group (ok.6%). W 2016 r. R&R Ice Cream Group i Nestle Schoeller utworzyły joint-venture Froneri. Łączny udział w rynku krajowym wspomnianych największych przedsiębiorstw wynosi ok. 77%.

Eksport lodów dynamicznie rozwijał się w pierwszej połowie lat 90., a decydował o tym duży popyt w krajach byłego ZSSR. W latach 1996-1997 wywóz wynosił ok. 22 tys. t, a jego wartość 47 mln USD. W wyniku kryzysu gospodarczego w 1998 r. eksport uległ załamaniu. Integracja z UE spowodowała, że eksport ponownie systematycznie rośnie i w 2016 r. osiągnął rekordowy poziom 50 tys. t i 98 mln EUR. W latach 2001-2016 średnioroczna dynamika eksportu wyniosła 18%. Eksport ma duże znacznie dla branży, gdyż w 2018 r. w ujęciu wartościowym stanowił on ok. 28% przychodów ze sprzedaży. Nastąpiła zasadnicza zmiana kierunków geograficznych w eksporcie. Lody sprzedawane są w przeważającej większości na rynku UE (48 tys. t), w tym 28 tys. t do krajów UE-15. W układzie państw w 2016 r. głównymi rynkami zbytu były: Niemcy (11 tys. t), Czechy (7 tys. t), Wielka Brytania i Rumunia (po 5 tys. t) oraz Węgry (4 tys. t) i Litwa (3 tys. t). W eksporcie do krajów UE-15 średnia cena transakcyjna wyniosła 2,05 EUR/kg, a na rynkach nowych państw członkowskich 1,80 EUR/kg. Import lodów także wykazywał dużą dynamikę, gdyż średniorocznie zwiększał się on o ok. 18% i w 2016 r. wyniósł 19,5 tys. t. Lody z importu miały mały udział w zaopatrzeniu rynku krajowego – ok. 8%. Lody importowano wyłącznie z UE (19 tys.t), w tym z UE-13 (13 tys. t). Najwięcej lodów importowano z Niemiec (6 tys. t), Węgier (5 tys. t) i Włoch (2 tys. t). Średnia cena płacona w imporcie z krajów UE-15 wyniosła 2,17 EUR/kg, a krajów UE-13 (1,85 EUR/kg).

Źródło: Obliczenia własne, dane CIHZ, MF i MRIRW

Spożycie lodów w Polsce, mimo wyraźnej tendencji wzrostowej, wciąż utrzymuje się na relatywnie niskim poziomie w porównaniu z krajami Europy Zachodniej. Według wyników badań budżetów rodzinnych GUS w latach 2000-2016 przeciętna konsumpcja wzrosła dwukrotnie do 3 litrów na osobę. Uwzględniając spożycie lodów w formie zakupów impulsowych oraz w punktach gastronomicznych szacuje się, że bilansowe spożycie lodów wynosi 4-5 litrów na osobę. Równocześnie badania wykazały dużą polaryzację konsumpcji w poszczególnych typach gospodarstw domowych. Największe spożycie ok. 3,5 litrów na osobę występuje w gospodarstwach domowych osób pracujących na własny rachunek, które uzyskują najwyższe dochody. Najmniejszą konsumpcją charakteryzują się w gospodarstwa domowe osób utrzymujących się ze źródeł niezarobkowych i rolników ok. 2 litry na osobę. Popyt na lody w Polsce wykazuje relatywnie niską elastycznością dochodową. Według badań IERiGŻ-PIB średni wskaźnik elastyczności dochodowej popytu lodów wyniósł 0,33 i był niższy niż w przypadku jogurtów (0,68). Wzrost dochodów o 1% skutkował zwiększeniem spożycia o 0,33%. W grupach społecznych o najniższych dochodach lody można zaliczyć do dóbr luksusowych, gdyż wskaźniki elastyczności popytu wynosiły 0,57-1,11. W Finlandii i Szwecji średnia konsumpcja wynosi odpowiednio 14 litrów i 12 lirów na osobę. W Niemczech i Włoszech spożycie szacowane jest na 8-9 litrów, a w Czechach 6 litrów. Badania konsumenckie wykazują, że w Polsce preferowanymi smakami lodów są: śmietankowe (wskazanie przez 40% respondentów), waniliowe (20%), czekoladowe (15%) oraz truskawkowe (10%).

Rosnący popyt na rynku krajowym i eksport przyczyniły się do wzrostu cen detalicznych, ale ich dynamika była mniejsza od inflacji i cen detalicznych żywności. W latach 2000-2016 skumulowany wskaźnik detalicznych cen lodów wyniósł 130,6%. W tym samym okresie skumulowany wskaźnik inflacji wyniósł 140,9%, a cen detalicznych żywności 149,6%. W okresie trzech kwartałów 2017 r. ceny detaliczne lodów wzrosły o 6% do 11,9 zł/litr. W tym samym czasie inflacja wyniosła 1,8%, a ceny żywności wzrosły średnio o 3,7%.

Źródło: Niepublikowane dane GUS

Źródło: Niepublikowane dane GUS

Udostępnij: